1

2

3

4

5

 

Ceramiczno-żelbetowe belki nadprożowe

Powstają przez wypełnienie specjalnych kształtek ceramicznych zbrojonym betonem. Tworzy się w ten sposób prefabrykowany element odpowiedniej wytrzymałości, którą zapewnia żelbetowy rdzeń. W ścianach wznoszonych z cegły kształtka ceramiczna pozwala jednocześnie uzyskać jednolity wygląd elewacji. Niektóre belki ceramiczno-żelbetowe można stosować także w innych technologiach, na przykład belki typu N 15 i N 20. W zależności od potrzeb można zamówić u wytwórcy gotowe belki ceramiczno-żelbetowe lub tylko same kształtki ceramiczne. Rdzeń żelbetowy wykonuje się wtedy bezpośrednio na budowie. Produkuje się belki różnej długości. Do otworów szerszych niż 180 cm stosuje się nadproża z dodatkowym zbrojeniem strzemionami (w rozstawie dostosowanym do długości pustaków w ścianie nad nadprożem). Strzemiona te zapewniają lepsze zespolenie nadproża ze ścianą. Komory kształtek wypełnia się betonem klasy B 20. Zbrojenie podłużne wykonane jest ze stali żebrowanej 34 GS, a strzemiona ze stali gładkiej Stos. Konstrukcja i wymiary belek pozwalają na wykonywanie nadproży w ścianach warstwowych z pustaków ceramicznych, na przykład z pustaków Max. Nadproże takie składa się z trzech warstw: nadproża zewnętrznego wykonanego z belki N 15, środkowej warstwy ocieplającej ze styropianu lub wełny mineralnej, nadproża wewnętrznego wykonanego z dwóch belek N 15, które przenosi obciążenie od ściany i stropu. Nadproża ceramiczno-żelbetowe łącznie z innymi ceramicznymi elementami ściennymi tworzą często kompleksowe technologie wznoszenia budynków. Do takich rozwiązań należy system POROTON. W skład tego systemu wchodzą obok elementów ściennych także kształtki nadprożowe typu U oraz nadproża ceramiczno-żelbetowe różnej długości i wysokości.

Zbrojone nadproża z betonu komórkowego

Są to pełne belki o przekroju prostokątnym. Stosuje się je do przekrywania otworów w ścianach murowanych z elementów wykonanych z betonu komórkowego. Zbrojone belki nadprożowe mają wymiary dostosowane do grubości ścian i rozpiętości otworów. Produkowane są w różnych odmianach (o różnej gęstości objętościowej), co pozwala na dobranie nadproży do elementów ściennych. Nadproża te produkowane są w dwóch rodzajach: nośne w ścianach zewnętrznych i wewnętrznych (otwory do 175 cm szerokości) nienośne w ścianach działowych (otwory do 100 cm szerokości). Elementy nadprożowe mocuje się w ścianie na zaprawę w ten sam sposób jak bloczki ścienne.

Elementy na specjalne zamówienie

Oprócz belek typu L przedsiębiorstwa produkujące prefabrykaty deklarują możliwość wytwarzania dowolnych żelbetowych elementów nadprożowych według indywidualnych zamówień.

Żelbetowe belki nadprożowe systemu L

Są typowymi, stosowanymi od dawna prefabrykowanymi elementami nadproży. W domach jednorodzinnych stosuje się belki L-19 rozpiętości od 100 do 270 cm (wysokość belek wynosi 19 cm). W zależności od obciążenia działającego na nadproże oferowane są belki w następujących rodzajach: obciążone stropem, nie obciążone stropem belki drzwiowe. Z belek systemu L zależnie od ich liczby i sposobu ułożenia, można uformować nadproża dowolnej szerokości. Elementy układa się na zaprawie cementowej. Przestrzeń między nimi wypełnia się cegłą, gruzobetonem, żużlobetonem lub styropianem. Nadproża tego typu powinny być zabezpieczone przed przemarzaniem. Jeśli pozostała część ściany nie będzie ocieplana, należy obłożyć nadproże warstwą izolacji. Wykonując nadproże, trzeba więc pozostawić miejsce na wykonanie docieplenia, by ściana miała później równą powierzchnię. Belki systemu L stosowane są często w konstrukcji ścian warstwowych. W tych rodzajach ścian zaleca się, aby w warstwach wewnętrznej i zewnętrznej otwory okienne i drzwiowe były przesklepione dwoma niezależnymi nadprożami. Nadproża warstwy wewnętrznej mają zwykle konstrukcję żelbetową monolityczną lub prefabrykowaną, często z belek L. Warstwa zewnętrzna ściany ma własne nadproże jest to przeważnie nadproże ceglane z dolnym zbrojeniem.

Nadproża prefabrykowane

Dążąc do skrócenia czasu budowy i ograniczania „mokrych robót” wykonywanych na placu budowy, firmy oferują gotowe elementy nadprożowe. W zależności od rozwiązań konstrukcyjnych i materiałowych nadproża są przeznaczone do stosowania w konkretnych systemach lub są uniwersalne, czyli nadają się do stosowania w ścianach z każdego materiału.

Kształtki nadprożowe

Elementy nadprożowe w kształcie litery U są produkowane obecnie prawie ze wszystkich materiałów budowlanych, stosowanych do wznoszenia ścian. Na rynku dostępne są kształtki z betonu komórkowego, wióro lub trocinobetonu, styropianu, gipsu, a także kształtki ceramiczne. Są to często elementy stosowanych na naszym rynku systemów budowlanych (o kształtkach nadprożowych wspominaliśmy przy okazji prezentowania poszczególnych technologii między innymi w następujących numerach). Z kształtek typu U wykonuje się nadproża, w których te elementy pełnią funkcje deskowania dla żelbetowego rdzenia nośnego wykonywanego na budowie. Dzięki kształtkom „systemowym” zachowany jest jednolity materiał na elewacji ściany. Przed wykonaniem konstrukcji nośnej nadproża, kształtki należy podstemplować. Dopiero wtedy można ułożyć odpowiednie zbrojenie i ułożyć beton. Wymiary kształtek powinny być dostosowane do grubości ścian w danym systemie. W niektórych systemach nadproża z kształtek U nie zapewniają właściwej izolacyjności cieplnej ściany. Należy je wtedy docieplić, układając wewnątrz kształtek warstwę styropianu lub wełny mineralnej. Zmniejsza to jednak przekrój żelbetowej belki nadprożowej. Docieplenie nadproży nie jest potrzebne, jeśli w projekcie przewidziano wykonanie ocieplenia całej ściany od zewnątrz.

Nadproża wykonywane na budowie

Nadproża ceglane powstają także przez wymurowanie warstwy cegieł na rąb, czyli z cegieł ustawionych pionowo. Dla nadania tej warstwie odpowiedniej wytrzymałości, trzeba ją wymurować zaprawą cementową na pełną spoinę. Nadproże musi być podstemplowane aż do pełnego związania zaprawy w spoinach.

Kleina

Wykonuje się je podobnie jak opisany wcześniej rodzaj nadproża na deskowaniu. Na warstwie zaprawy cementowej układa się zbrojenie z prętów średnicy 6-12 mm lub częściej zbrojenie z bednarki. Otulina zbrojenia powinna wynosić nie mniej niż 1,5-2 cm. Pręty trzeba zakotwić w murze na głębokości 10-15 cm. Następnie muruje się nadproże. Jego wysokość dostosowuje się do rozpiętości otworu: nad otworami do 1,5 m powinna być równa połowie długości cegły, a nad otworami szerokości 1,5-2,0 m wysokość nadproża równa się długości jednej cegły. Nad otworami, których szerokość przekracza 2,5 m lub gdy na nadprożu opiera się dodatkowo strop, stosuje się stalowe belki dwuteowe wypełniane na przykład cegłą. Ten rodzaj nadproża Kleina nie wymaga deskowania i można je od razu obciążać.

Nadproża

Nadproże to najczęściej belka, przekrywająca otwór w ścianie. Funkcję nadproża pełni też niekiedy wieniec stropowy opasujący budynek. Do najstarszych konstrukcji nadprożowych należą łęki, wykonywane z cegły lub odpowiednio przyciosanych kamieni. Mają one kształt łuku i pozwalają przesklepić otwór dzięki wykorzystaniu wytrzymałości materiałów muru na ściskanie. Grubość łęku zależy od szerokości przesklepianego otworu. Wszystkie przekrycia łukowe wykonuje się na odpowiednim deskowaniu ułożonym na krążynach. Deskowanie takie zdejmuje się w około dwa tygodnie od wymurowania łęku, czyli po związaniu zaprawy. O wyborze rodzaju nadproża decyduje wiele czynników: nośność Nadproże przenosi często oprócz ciężaru części ściany nad otworem również obciążenie przekazywane przez stropy. Wielkość obciążenia i związana z tym wymagana nośność nadproża zależy od rodzaju ściany, w której ma ono pracować. Obciążenie nadproża drzwiowego w ścianie działowej jest oczywiście znacznie mniejsze niż obciążenie działające na nadproże okienne w ścianie zewnętrznej budynku. sposób wykonania nadproża Konstrukcję nadproży wykonuje się często bezpośrednio na budowie. Jeśli z jakichś względów wygodniej jest zastosować gotowe elementy nadprożowe, trzeba zamówić w wytwórni elementy dostosowane do rozpiętości otworów i wielkości obciążeń. sposób wykończenia elewacji budynku Mimo że nadproże jest elementem konstrukcyjnym, ma istotny wpływ na architekturę budynku. Wybierając rodzaj nadproży, dobrze jest więc uwzględnić sposób wykończenia budynku, w tym także materiał elewacyjny. Jeśli dom będzie otynkowany, nadproże w miarę możliwości powinno być wykonane z tego samego materiału co mur. Dzięki temu unika się ryzyka powstania rys na styku materiałów o różnych właściwościach. zapewnienie odpowiedniej izolacyjności ścian Nadproże w ścianie zewnętrznej jako element nośny, a więc stosunkowo cięż ki, jest potencjalnym miejscem ucieczki ciepła z budynku (powstaje w nim mostek termiczny). Projektując nadproże, należy zatem pamiętać, że wymaga ono stosownego ocieplenia. Jeżeli po wzniesieniu budynku będzie on ocieplony od zewnątrz (na przykład metodą lekką), nie musimy dodatkowo ocieplać nadproża. W niektórych technologiach elementy ścienne same mają wystarczającą izolacyjność cieplną (na przykład bloczki Hebel, Ytong), a więc wykonana z nich ściana nie wymaga dodatkowej izolacji. Nadproża w takich ścianach powinny być starannie ocieplone, tak aby współczynnik przenikania ciepła k nadproża był zbliżony do wartości współczynnika k dla pozostałej części ściany.
Obecnie w budownictwie stosuje się przeważnie nadproża płaskie, s najczęściej żelbetowe lub ceramiczne. Większość firm produkujących elementy ścienne oferuje gotowe nadproża lub też kształtki ułatwiające ich wykonanie. Są one wykonane z tych samych materiałów co elementy ścienne. Oprócz rozwiązań systemowych istnieją też nadproża prefabrykowane, które można stosować w różnych rodzajach ścian budowanych w dowolnej technologii. Nadproża ceglane wykonywane są w różny sposób, zależnie od wielkości obciążenia działającego na nadproże oraz rozpiętości otworu. Dzięki nadprożom ceglanym uzyskuje się jednolity wygląd całej ściany murowanej. Nad otworami szerokości do 2,25 m można wykonywać nadproża ceglane ze zbrojeniem dolnym. Wykonuje się je na deskowaniu, na którym układa się najpierw warstwę zaprawy cementowej grubości 3 cm. Następnie w zaprawie tej zatapia się zbrojenie; najczęściej stosuje się pręty średnicy od 4,5 do 6 mm zakotwione w murze. Nadproże murowane nie powinno być niższe niż wynosi jedna czwarta jego rozpiętości. Nad szerokimi otworami okiennymi do spełnienia tego warunku wysokość nadproża musiałaby być bardzo duża. Dlatego ten rodzaj nadproży wygodniej jest stosować do przekrywania mniejszych otworów i pod niezbyt duże obciążenia (do 10 kN). Często wykonywanym nadprożem ceglanym jest również nadproże, Nadproża żelbetowe stosuje się w ścianach wznoszonych w różnych technologiach. Projektuje się je i wykonuje tak jak wszystkie elementy żelbetowe. Ze względu na możliwość przemarzania nadproża żelbetowe powinny być ocieplone od zewnątrz.

U spółdzielni – warto

Spółdzielcy tworzą bardzo zróżnicowaną grupę. Część to ludzie bardzo młodzi, część jest w wieku średnim. Są wśród nich małżeństwa bezdzietne, ale i takie z jednym, dwójką, a nawet czwórką dzieci. Niektórzy prowadzą działalność gospodarczą, inni są zatrudnieni w firmach państwowych lub prywatnych. Ale wszyscy tworzą już jedną, spójną społeczność. Zdaniem prezesa Spółdzielni, to obok zdecydowanie niższych niż rynkowe kosztów oraz satysfakcji z bezpośredniego udziału w inwestycji największa zaleta budowania we własnej małej spółdzielni. Podkreśla jednak, że bez pomocy Agencji, która była ich fachowym przewodnikiem, realizacja przedsięwzięcia w ogóle nie byłaby możliwa. Po rozwiązaniu się Spółdzielni Dąbrowa Agencja będzie pomagać w tworzeniu się kolejnych takich spółdzielni być może poza Gdynią. Prowadzi też rozmowy z Zarządem Miasta Gdyni o współpracy przy organizowaniu Towarzystw Budownictwa Społecznego (TBS-ów).